Die Sens en Vryburger Simboliek

Die koringsens of sens (“scythe” in Engels), soos dit algemeen bekend gestaan het in vroeër jare voordat meganisering ingetree het met oestegnieke soos ons dit vandag ken, was erken as die amptelike simbool van die Vryburgers tydens stigting van die organisasie.

Die naam “Vryburgers” is met die stigting van die organisasie gekies omdat die eerste Vryburgers, met Adam Tas as een van hul leiers, by uitstek die eerste pioniers was wat ons binneland mak gemaak het.

Die Vryburgers was werklik manne wat hand aan die ploeg geslaan het en die koringsens was dan ook een van die Vryburgers se werkgereedskap wat destyds met oestyd gebruik was.

‘n Sens bestaan uit ‘n geboë steel van ongeveer 1,5 meter lank met ‘n handvatsel waaraan ‘n vlymskerp geboë lem geheg is. Die kot of vangraam bestaande uit lang houtvingers (gewoonlik vier vingers) wat eweredig gespasieër word, word aan die steel deur middel van staalpenne en touwerk gemonteer. Die totale gewig van ‘n tipiese sens het gewissel tussen 2,5kg tot 3,5kg.

Die uitvinding destyds van die sens het daartoe bygedra dat graan en soortgelyke gewasse baie meer effektief geoes kon word in teenstelling met die tradisionele sekel waar daar gebukkend met die kleiner lem en kort handvatsel slegs ‘n klompie koringare op elke swaai afgesny kon word. Dit het die oesproses baie stadig en moeisaam gemaak.

Die sens word op sy beurt dan deur ‘n arbeider in ‘n staande posisie met albei hande hanteer en kan met ‘n swaaibeweging die are sny. Die gesnyde are word dan deur die vingers van die sens opgevang en deur die sens te kantel word die koringare op ‘n hoop geplaas om die vasbind van die gerwe te vergemaklik. Om die sens se tegniek te bemeester vereis egter ‘n besondere vaardige hanteerder.

"Die simboliek van die sens lê daarin dat goeie gerf gesny word of te wel dat daar goed gedien word in en vir die gemeenskap.”

Vir ons as Vryburgers verteenwoordig die sens eerstens mense wat dien met besondere toewyding, vaardigheid en deursettingsvermoë na aanleiding daarvan dat die hanteerder van ‘n sens ook oor besondere vaardighede en stamina moes beskik om die instrument suksesvol te kon gebruik.

Die sens verteenwoordig voorts ook ‘n nuttige en bruikbare instrument, vindingryke ontwerp, eerlike en harde arbeid asook dinamiese vooruitgang. As sulks versinnebeeld en definieer die sens en die metodiek van die gebruik daarvan, Vryburgerwees en waarvoor ons organisasie staan.

Die simboliek van die sens lê daarin dat goeie gerf gesny word of te wel dat daar goed gedien word in en vir die gemeenskap.

Elke korps besit ‘n mooi miniatuurmodel van ‘n sens tesame met ‘n hamer, simbolies vir die handhawing van orde tydens kajuitrade, gemonteer op ‘n houtbasis waarop Stuurmanne se naam en termyn daarop aangebring word.

Die sens is dikwels in die verlede binne korpse aan ‘n spesifieke lid vir ‘n bepaalde tydperk oorhandig as ‘n simbool van erkenning dat die persoon (of instansie) goeie gerf vir die gemeenskap gesny en/of ‘n besondere bydrae gelewer het om die oes gereed te kry en in te samel.